Skip to content

Wpływ upadłości konsumenckiej na wspólny majątek małżonków

Do niedawna w polskim systemie prawa występowała bardzo poważna luka prawna polegająca na nieprecyzyjnym uregulowaniu wpływu upadłości konsumenckiej jednego z małżonków na wspólny z drugim małżonkiem majątek. Prawo upadłościowe tę kwestie wyjaśniło tylko wobec małżonków, z których jeden ogłosił upadłość, jako przedsiębiorca – czyli jako osoba, która prowadziła we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Jeżeli chodzi o upadłego przedsiębiorcę, zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 Prawo upadłościowe („Prawo upadłościowe”), z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa. Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Małżonek upadłego przedsiębiorcy może jednak dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu-komisarzowi. W celu zabezpieczenia ukrywania majątku wspólnego ustawodawca ustanowił domniemanie, że majątek wspólny powstały w okresie prowadzenia przedsiębiorstwa przez upadłego został nabyty ze środków pochodzących z dochodów tego przedsiębiorstwa. Prawo przewiduje także wyjątek, a mianowicie do masy upadłości nie wchodzą przedmioty służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, choćby były objęte majątkową wspólnością małżeńską, z wyjątkiem przedmiotów majątkowych nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W przypadku przedsiębiorcy, ustawodawca dawał i nadal daje prymat interesom wierzycieli, nawet kosztem interesu małżonka przedsiębiorcy. Przedsiębiorca bowiem ma podwyższony miernik staranności i dla ochrony majątku swojego współmałżonka powinien odpowiednio wcześniej zawrzeć umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową.

Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe (art. 43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), wobec czego zgłoszona przez małżonka wierzytelność powinna odpowiadać połowie wartości majątku wspólnego. Nie jest wykluczona możliwość domagania się przez małżonka w zgłoszeniu wierzytelności ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym i zgłoszenia wierzytelności w wyższej wysokości niż połowa majątku wspólnego. Wierzytelności z tytułu udziału w majątku wspólnym zaspokajane są w kategorii drugiej – art. 342 ust. 1 pkt 4 Prawa upadłościowego.

Artykuł 4912 Prawa upadłościowego stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym tytule (tj. w tytule V -  Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej) przepisy o postępowaniu upadłościowym stosuje się odpowiednio. Stosuje się odpowiednio, czyli dokładnie jak? W celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczącej wspólnego małżeńskiego majątku upadłego konsumenta potrzebna była uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2019 r. (sygn. akt: III CZP 7/19), w której zostało stwierdzone, że z dniem ogłoszenia upadłości małżonka, nieprowadzącego działalności gospodarczej (art. 4911 i nast. ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe) pozostającego w ustroju wspólności majątkowej, między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny, którego podział nie jest dopuszczalny, wchodzi do masy upadłości. Co więcej, istnieje konieczność przekazania do masy upadłości całego dorobku małżonka upadłego powstałego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeśli w tym czasie doszłoby do powstania rozdzielności majątkowej m.in. w wyniku rozwodu. Zdaniem Sądu Najwyższego, za powyższą uchwałą stoi ochrona interesów wierzycieli, która wynika z nadrzędnego celu postępowania upadłościowego sformułowanego w art. 2 ust. 2 Prawa upadłościowego – „postępowanie uregulowane ustawą wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej należy prowadzić tak, aby umożliwić umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym, a jeśli jest to możliwe – zaspokoić roszczenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

19 − 11 =

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień przeglądarki lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie. Więcej informacji w naszej Polityce prywatności

Zamknij